پایگاه شخصی محمد لسانی https://mlesani.ir | مشاور رسانه و مروج سواد رسانه Wed, 25 Feb 2026 12:43:02 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://mlesani.ir/wp-content/uploads/2021/05/lesani.ir_-100x100.png پایگاه شخصی محمد لسانی https://mlesani.ir 32 32 زنجیرهٔ تأمینِ داده و فکت به کارخانه چهره و قصه در رسانه https://mlesani.ir/15731/%d8%b2%d9%86%d8%ac%db%8c%d8%b1%d9%87%d9%94-%d8%aa%d8%a3%d9%85%db%8c%d9%86%d9%90-%d8%af%d8%a7%d8%af%d9%87-%d9%88-%d9%81%da%a9%d8%aa-%d8%a8%d9%87-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%da%86%d9%87/ Wed, 25 Feb 2026 12:43:02 +0000 https://mlesani.ir/?p=15731
🔷 چالش‌های بنیادین رسانه ملی در ایجاد مرجعیت چیست؟
یادداشت شفاهی محمد لسانی، مشاور رسانه و مدرس سواد رسانه
💠 در میدان ارتباطات بحران، رسانه دیگر صرفاً ناقل خبر نیست، بلکه کنشگری فعال است که اگر از کنش سازی میدانی، چهره‌های همگراکننده و شبکه روایت‌ساز محروم باشد، ناگزیر به بازیگری واکنشی در چارچوب کلان‌روایت رسانه‌های رقیب فروکاسته می‌شود. تجربه بحران‌های اخیر نشان داد که رسانه‌های ملی، بیش از آنکه تولیدکننده روایت باشند، مصرف‌کننده روایت‌های مسلط بیرونی شده‌اند. این وضعیت نه محصول ضعف تکنیکی، بلکه نتیجه خلأ کنش سازی، فقدان منظومه منسجم روایت‌سازی و تهی‌شدن میدان روایت از ماده خام روایت سازی یعنی مصداق و سوژه است.
💠 کنش رسانه‌ای مقوم کنش میدانی است و بالعکس. وقتی میدان از کنش مؤثر خالی می‌شود و نهادهای صاحب ماده خام روایت، سکوت را ترجیح می‌دهند، رسانه دیگر امکان روایت‌سازی مستقل را از دست می‌دهد. در چنین شرایطی، روایت‌ها به دفاع‌های مقطعی و واکنش‌های دیرهنگام تقلیل می‌یابند. رسانه‌ای که فاقد فکت، آمار، چهره و مصداق است، ناگزیر در نقد و نمایش قاب‌بندی دیگران آرایش می‌گیرد و بازی می‌کند. میدانِ خالی از داده و سوژه، امکان خلق کلان‌روایت را از رسانه سلب می‌کند و آن را به بازتاب‌دهنده روایت‌های مسلط بدل می‌سازد.
💠 کلان‌روایت، محصول یک فرآیند پلکانی است که از قصه‌ها و چهره‌ها و واگویه جمعی شکل می‌گیرد. روایت، خودبه‌خود خلق نمی‌شود؛ بلکه حول داستان‌پردازی، با چهره های همگراکننده و مشارکت دیگران در گسترش و تعمیق بنا می‌شود. تجربه‌ نشان می‌دهد که روایت مؤثر، نیازمند چهره‌هایی است که بتوانند معنا را حمل کنند و قصه‌هایی که واجد احساس، انسجام روایی و انسانی‌شده باشند. در مقابل، روایت‌های بی‌چهره و فاقد قصه، توان اقناع ندارند و به سرعت در ذهن مخاطب فرسوده می‌شوند. ضعف اصلی در این نقطه، ناتوانی در یافتن و پرورش چهره‌ها و فقدان مهارت داستان‌گویی است؛ مسئله‌ای که موجب شده روایت‌ها، بی‌جان، تکراری و غیرجذاب به نظر برسند.
💠 از سوی دیگر، رسانه‌های کشور عمدتاً رویکردی واکنشی دارند و کمتر به کنشگری پیش‌دستانه و گفتمان‌سازی فرامرزی توجه کرده‌اند. تمرکز روایت‌ها در مرزهای داخلی و فقدان نگاه بین‌المللی، باعث شده میدان روایت جهانی عملاً به دیگران واگذار شود. این در حالی است که شکل‌گیری شبکه‌ای از چهره‌ها، می‌تواند امکان روایت‌سازی منسجم و چندلایه را فراهم کند. نبود چنین شبکه‌ای، رسانه را به صدای یکنواخت و کم‌اثر فروکاسته و تک چهره‌هایی نیز که وارد شوند به خاطر عملیات های ترولینگ براندازان، بی آبرو و طرد شده و نهایتا کنش گریز و ساکت (بخوانید خفه) می‌شوند.
💠 یکی از چالش‌های بنیادین، فقدان ماده خام روایت است. نهادهایی که دسترسی به اطلاعات، داده‌ها و مصادیق دارند، اغلب دچار رکود و سکوت ساختاری هستند و امکان جاری‌شدن فکت‌ها به کف رسانه را فراهم نمی‌کنند. در نتیجه، روایت‌سازان ناچارند بدون داده و مصداق، دست به تولید محتوا بزنند؛ امری که عملاً به همسانی روایت‌ها و تکرار چارچوب‌های کلیشه‌ای می‌انجامد. وقتی زنجیرهٔ تأمینِ داده و فکت در سطوح بالاتر متوقف می‌شود، انتظار تنوع و خلاقیت در خروجیِ رسانه، انتظاری غیرواقع‌بینانه است.
💠 در کنار این مسئله، کهنگی قالب‌ها و چارچوب‌بندی‌های رسانه‌ای نیز به بحران مرجعیت دامن زده است. اما مشکل صرفاً فرسودگی قالب نیست، بلکه کهنگی نگاه‌هاست. رسانه به جای جذب اندیشه و فکر، بیشتر به دنبال زبان و بیان بوده و همین امر موجب شده چهره‌های کم‌فکر اما پرحضور جای اندیشمندان مؤلف را بگیرند. فقدان زایش قالب، نبود برون‌سپاری خلاق به استودیوهای هنری و ناتوانی در تنوع‌بخشی به ژانرها و تم‌ها، روایت‌ها را یکنواخت و غیرجذاب کرده است.
💠 مسئله مرجعیت رسانه‌ای، صرفاً محدود به صدا و سیما نیست. بازگشت مرجعیت، فراتر از یک سازمان، نیازمند تصمیم حاکمیتی درباره مسئله زبان و بیان حاکمیت است که امروز باعث فقدان شنیدن و گفتن در لایه های مختلف و بین این لایه ها با هم و با حاکمیت شده است. لذا طبیعی است وقتی خلا گفتگو وجود داشته باشد، قطبیدگی به اوج می‌رسد و خشونت، زاییده می‌شود و می‌سوزاند. اگر حاکمیت به‌روز نشود و ساختارهای حقوقی، مدیریتی و اجرایی متناسب با جهان متکثر امروز را نپذیرد، سازمانی با ساختار یونیفرم‌پوش و تک‌صدا، توان پاسخگویی به جامعه متنوع را نخواهد داشت. جامعه متکثر، رسانه متکثر می‌طلبد و روایت اجماع‌ساز، تنها در سایه تکثر صداهای همگرا شکل می‌گیرد.
💠 در نهایت، ارتباطات بحران آزمون بلوغ رسانه‌هاست. رسانه‌ای که کنش نداشته باشد، روایت نخواهد داشت و رسانه‌ای که روایت نداشته باشد، مرجعیت خود را از دست می‌دهد. خروج از کلان‌روایت رسانه‌های رقیب، نه با تکرار چارچوب‌های گذشته، بلکه با تولید کنش، جاری‌سازی مصادیق، تکثر چهره‌های همگراساز و بازگشت به سیستم معنادهی و معنابخشی ممکن است؛ جایی که رسانه نه بلندگوی دفاع، بلکه سازنده روایت اجتماعی است.
]]> تعامل با گوشی‌ها وارد عصر جدید می‌شود https://mlesani.ir/15719/%d8%aa%d8%b9%d8%a7%d9%85%d9%84-%d8%a8%d8%a7-%da%af%d9%88%d8%b4%db%8c%d9%87%d8%a7-%d9%88%d8%a7%d8%b1%d8%af-%d8%b9%d8%b5%d8%b1-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af-%d9%85%db%8c%d8%b4%d9%88%d8%af/ Mon, 23 Feb 2026 06:21:19 +0000 https://mlesani.ir/?p=15719

ارتقای فناوری هوش مصنوعی به‌زودی باعث خواهد شد تعامل با نسل جدید گوشی‌ها به شیوه‌ای متفاوت صورت بگیرد.

به گزارش انگجت، شرکت سامسونگ اعلام کرده که در گوشی‌های پرچم‌دار آینده‌ خود یعنی سری Galaxy S26از ابزار هوش مصنوعی پرپلکسیتی استفاده خواهد کرد تا دسترسی به اکثر خدمات چندمرحله ای و پیچیده با فرامین صوتی ممکن شود.پرپلکسیتی یک عامل هوش مصنوعی است که قرار است به ابزار هوش مصنوعی گلکسی سامسونگ اضافه شود تا کاربران بتوانند از آن برای انجام وظایف مختلف در گوشی‌های سامسونگ استفاده کنند. این ابزار فقط یک اپ ساده یا چت‌بات معمولی نیست و برای فعال کردن Perplexity، کاربران قادر خواهند بود از عبارت صوتی هی پلکس استفاده کنند. این اصطلاح دستوری برای بیدارکردن ابزار یادشده درست مانند هی سیری و هی گوگل است.پرپلکسیتی علاوه بر اینکه با فرمان صوتی فعال می‌شود، از طریق دکمهٔ فیزیکی دسترسی سریع نیز اجرا می شود. بنابراین پرپلکسیتی به شکلی عمیق در سیستم عامل و اپلیکیشن‌های سامسونگ ادغام شده و تنها یک اپ جداگانه نخواهد بود. لذا برای مدیریت برنامه هایی مانند یادداشت ها، تقویم، گالری عکس، ساعت، یادآورها و غیره می توان از فرامین صوتی به جای لمس گوشی و تایپ استفاده کرد.انجام وظایف چندمرحله‌ای و پیچیده مثل جست‌وجو، یادداشت‌برداری، تنظیم یادآوری یا تقویم هم بدون نیاز به جابه‌جایی در بین چند اپ کمک ممکن می شود. پرپلکسیتی با برخی برنامه های ثالث در گوشی های سامسونگ نیز سازگار خواهد شد، اما اسامی آنها هنوز مشخص نشده است.

 
این تحول باعث می‌شود سامسونگ در رقابت با دیگر شرکت‌ها مثل اپل و گوگل مزیت بیشتری داشته باشد، چون کاربران می‌توانند آزادانه انتخاب کنند کدام دستیار هوش مصنوعی را برای چه کاری مورد استفاده قرار دهند. جزئیات این خدمات همزمان با رونمایی از گوشی Galaxy S26 در هفته آینده مشخص می شود.کارشناسان معتقدند ارتقای خدمات از این طریق، ممکن است در آینده گوشی های لمسی را در خطر انقراض قرار دهد یا به طور کلی شاهد عرضه گوشی هایی باشیم که بیشتر مبتنی بر دریافت فرامین صوتی و نه لمس مکرر برای انجام امور مختلف هستند.
]]> آلمان به ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای کودکان نزدیک‌تر شد https://mlesani.ir/15712/%d8%a2%d9%84%d9%85%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%87-%d9%85%d9%85%d9%86%d9%88%d8%b9%db%8c%d8%aa-%d8%b4%d8%a8%da%a9%d9%87%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%ac%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d8%a7/ Mon, 23 Feb 2026 05:46:16 +0000 https://mlesani.ir/?p=15712

آلمان محدودیت جدیدی برای کودکان زیر ۱۴ سال تصویب کرد تا دسترسی آن‌ها به شبکه‌های اجتماعی محدود شود.

به گزارش رویترز، اعضای حزب حاکم اتحادیه دموکرات مسیحی در شهر اشتوت‌گارت، آلمان، روز شنبه با تصویب پیش‌نویسی برای ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط کودکان زیر ۱۴ سال موافقت کردند.این اقدام بخشی از تلاش برای حفاظت از کودکان و نوجوانان در فضای دیجیتال است و همچنین شامل افزایش کنترل‌های دیجیتالی هویتی برای نوجوانان می‌شود تا سن کاربران بهتر تأیید شود.طرح تصویب‌شده خواستار جریمه پلتفرم‌های آنلاین است که به این محدودیت‌ها عمل نکنند و همچنین هماهنگی استانداردهای سنی در سطح اتحادیه اروپا را پیشنهاد می‌کند. دولت آلمان در حال افزایش فشار برای اعمال این نوع محدودیت‌ها است، در حالی که چندین کشور اروپایی دیگر از جمله اسپانیا، فرانسه، یونان و بریتانیا نیز توجه خود را معطوف به قوانین مشابه کرده‌اند.

]]> کالیفرنیا پیشگام اصلاح قوانین پلتفرم‌های اجتماعی شد https://mlesani.ir/15705/%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%81%d8%b1%d9%86%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%8c%d8%b4%da%af%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d8%b5%d9%84%d8%a7%d8%ad-%d9%82%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86-%d9%be%d9%84%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%85/ Mon, 23 Feb 2026 05:23:04 +0000 https://mlesani.ir/?p=15705

فرماندار کالیفرنیا از تعیین حداقل سن ۱۶ سال برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی حمایت کرد.

به گزارش فاکس‌نیوز، گاوین نیوسام، فرماندار ایالت کالیفرنیا، در یک نشست خبری اعلام کرد از تلاش قانون‌گذاران کالیفرنیا برای تصویب قانونی که دسترسی افراد زیر ۱۶ سال به شبکه‌های اجتماعی را محدود می‌کند حمایت می‌کند. این اظهارات در پاسخ به نگرانی‌های رو به افزایش درباره تأثیرات منفی شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان و رفتار نوجوانان بیان شد.در این نشست، نیوسام درباره تجربه شخصی خود به‌عنوان پدر صحبت کرد و گفت که هنگام حضور در یک مهمانی تولد، مشاهده کرده بود که جمعی از نوجوانان به جای صحبت کردن با هم، تنها مشغول گوشی‌های موبایل بوده‌اند، نشانه‌ای که به‌نظر او نیاز به تغییر دارد.

 
قانون پیشنهادی که توسط گروهی دموکرات و جمهوری‌خواه از اعضای مجمع ایالتی کالیفرنیا معرفی شده، هدف‌گذاری کرده تا حداقلی برای ساختن یا نگهداری حساب کاربری در پلتفرم‌های اجتماعی تعیین کند و از دسترسی افراد زیر ۱۶ سال جلوگیری کند. فرماندار گفته است که او به دنبال وضع قوانین «سن‌محور» است که نمونه مشابه آن قبلاً در استرالیا اجرا شده است.وی همچنین در پست‌های خود در شبکه‌های اجتماعی تاکید کرد که خبر بد برای آزارگران کودکان این است که آن‌ها به‌زودی دیگر به راحتی به نوجوانان دسترسی نخواهند داشت و افزود ما باید به این نسل کمک کنیم.مسئله محدودیت‌های سنی در شبکه‌های اجتماعی در سطح ایالات متحده در حال تبدیل شدن به یک بحث مهم قانونی است و ایالت‌ها و کشورهای مختلف راهکارهایی نظیر سن‌سنجی و احراز هویت را برای محافظت از کودکان مطرح کرده‌اند.
]]> هوش مصنوعی وارد دنیای مرورگرهای آیفون شد؛ «کامت» در راه است https://mlesani.ir/15699/%d9%87%d9%88%d8%b4-%d9%85%d8%b5%d9%86%d9%88%d8%b9%db%8c-%d9%88%d8%a7%d8%b1%d8%af-%d8%af%d9%86%db%8c%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%b1%da%af%d8%b1%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a2%db%8c%d9%81%d9%88%d9%86/ Sun, 22 Feb 2026 08:18:55 +0000 https://mlesani.ir/?p=15699

شرکت پرپلکسیتی تابستان گذشته مرورگر هوشمند «کامت» را برای مک معرفی کرد؛ نرم‌افزاری که در میان نخستین تلاش‌ها برای ارائه‌ی تجربه‌ی وب‌گردی مبتنی‌بر هوش مصنوعی قرار می‌گرفت. اکنون نسخه‌ی عمومی این مرورگر در آستانه‌ی انتشار برای گوشی آیفون قرار دارد.

به گزارش از 9to5Mac و براساس توضیحات اپ‌استور، کامت به‌عنوان مرورگری مبتنی‌بر هوش مصنوعی توصیف شده است که نقش دستیار شخصی و همراه فکری را ایفا می‌کند. تمرکز اصلی روی جست‌وجو و گفت‌وگو با تکیه بر موتور جست‌وجوی پرپلکسیتی قرار دارد.

جست‌وجوی یکپارچه‌ی هوش مصنوعی، ارائه‌ی زمینه‌ی فوری و خودکارسازی فعالیت‌ها در وب‌سایت‌های مختلف از قابلیت‌های کلیدی مرورگر کامت به‌شمار می‌روند. امکان خلاصه‌سازی محتوا، خرید، زمان‌بندی و انجام پژوهش به‌طور مستقیم در مرورگر فراهم شده است.

]]> گوگل چراغ سبز جهانی به ضبط تماس‌ها داد https://mlesani.ir/15693/%da%af%d9%88%da%af%d9%84-%da%86%d8%b1%d8%a7%d8%ba-%d8%b3%d8%a8%d8%b2-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%b6%d8%a8%d8%b7-%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%b3%d9%87%d8%a7-%d8%af%d8%a7%d8%af/ Sun, 22 Feb 2026 08:13:44 +0000 https://mlesani.ir/?p=15693

قابلیت ضبط مکالمه برای اپلیکیشن تماس گوشی‌های پیکسل، اولین‌بار در ماه نوامبر (آبان و آذر) به‌طور گسترده منتشر شد. اکنون ویژگی یادشده در دسترس کاربران سراسر جهان قرار می‌گیرد.

ویژگی جدید گوگل با ابزار Call Notes تفاوت دارد؛ ابزاری که از هوش مصنوعی جمنای نانو قدرت می‌گیرد و در خانواده‌ی پیکسل ۹ (به‌جز سری A) و مدل‌های جدیدتر ارائه می‌شود. امکان ضبط مکالمه برای سایر گوشی‌های گوگل طراحی شده و شامل قابلیت‌های تبدیل گفتار به متن یا خلاصه‌سازی مکالمات نیست.

کاربران برای استفاده از ویژگی یادشده پس‌از فعال‌سازی باید به تنظیمات اپلیکیشن تلفن (Phone) بروند و بخش Call Recording را برای دانلود و راه‌اندازی انتخاب کنند. در مرحله‌ی بعد، با بازکردن منوی Call Assist هنگام مکالمه، عملیات ضبط آغاز خواهد شد. علاقه‌مندان همچنین می‌توانند گزینه‌ی «ضبط خودکار تماس‌های افراد ناشناس» را روشن کنند یا شماره‌های خاصی را برای ضبط همیشگی در نظر بگیرند.

گزینه‌ی ضبط مکالمه در گوشی‌های پیکسل
نمایش گزینه‌ی ضبط مکالمه در گوشی‌های پیکسل
نمایش گزینه‌ی ضبط مکالمه در گوشی‌های پیکسل حین تماس

پیش‌از پخش پیام صوتیِ مربوط‌به اعلام وضعیت ضبط به طرفین مکالمه، یک شمارش معکوس روی صفحه نمایش داده می‌شود. افراد می‌توانند در میانه‌ی تماس با لمس دکمه‌ی Stop، فرایند را پایان دهند. فایل‌های صوتی در تب اصلی (Home) با آیکون میکروفون و یک پخش‌کننده‌ی داخلی ظاهر خواهند شد.

تنظیمات برنامه به مخاطب اجازه می‌دهد تا زمان حذف خودکار فایل‌ها را روی ۷، ۱۴ یا ۳۰ روز تنظیم کند؛ البته گزینه‌ی Never برای نگه‌داری دائمی و دکمه‌ی «حذف همه» (Delete all) نیز در همان بخش دردسترس قرار دارند.

پخش‌کننده‌ی مکالمه‌ی ضبط‌شده در گوشی‌های پیکسل
9to5Google

امکان ضبط تماس برای کاربران گوشی‌های پیکسل ۶ و مدل‌های جدیدتر که از اندروید ۱۴ یا نسخه‌های بالاتر استفاده می‌کنند، فراهم شده است. گوگل می‌گوید:

«شما باید در کشور یا منطقه‌ای حضور داشته باشید که از قابلیت ضبط تماس پشتیبانی می‌کند. ویژگی موردبحث به‌طور گسترده در دسترس قرار دارد، اما نه در تمام کشورها. امکانات نرم‌افزاری بر اساس منطقه‌ی سکونت شما متفاوت خواهند بود.»

برنامه‌ی غول فناوری برای گسترش دردسترس‌بودنِ قابلیت ضبط مکالمه، اولین‌بار در ماه سپتامبر (شهریور و مهر) اعلام شد. اهالی مانتین‌ویو در آن زمان تأکید کردند که «انتشار برای کشورهای جدید تا پایان سال جاری میلادی ادامه می‌یابد.» فرایند انتشار گسترده در آمریکا طی ماه نوامبر کلید خورد، اما گزارش‌های متعددی از عدم دریافت به‌روزرسانی در اروپا به گوش می‌رسید.

]]> کاربران ایرانی قربانی «تبعیض الگوریتمی» شدند https://mlesani.ir/15674/%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%82%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%aa%d8%a8%d8%b9%db%8c%d8%b6-%d8%a7%d9%84%da%af%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%aa/ Sun, 22 Feb 2026 08:05:00 +0000 https://mlesani.ir/?p=15674

طبق پژوهش MIT، مدل‌های هوش مصنوعی به کاربران غیرآمریکایی، کم‌سواد یا غیر‌مسلط به زبان انگلیسی، پاسخ‌هایی با دقت پایین‌تر و کیفیت ضعیف‌تر ارائه می‌کنند.

مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) همیشه به عنوان ابزارهایی برای دموکراتیزه کردن دسترسی به اطلاعات در سراسر جهان معرفی شده‌اند؛ سیستم‌هایی که قرار است فارغ از پیشینه یا موقعیت جغرافیایی، دانش را در رابط کاربری ساده‌ای در اختیار همه قرار دهند. با‌این‌حال، پژوهش جدید مرکز ارتباطات سازنده (CCC) دانشگاه MIT نشان می‌دهد که این سیستم‌های هوش مصنوعی ممکن است به برخی کاربران ازجمله ایرانی‌ها پاسخ‌های ضعیف‌تری بدهند.

این مطالعه که توسط پژوهشگران آزمایشگاه رسانه دانشگاه MIT انجام شده، نشان می‌دهد که پیشرفته‌ترین چت‌بات‌های هوش مصنوعی (از جمله GPT-4 شرکت OpenAI، مدل Claude 3 Opus شرکت Anthropic و Llama 3 متا) گاهی پاسخ‌هایی با دقت کمتر و غیرواقعی‌تر به کاربرانی می‌دهند که تسلط پایین‌تری به زبان انگلیسی دارند، از تحصیلات رسمی کمتری برخوردارند یا اصالتاً خارج از ایالات متحده زندگی می‌کنند.

«الینور پول-دایان»، نویسنده اصلی مقاله دراین‌باره می‌گوید:

«انگیزه ما چشم‌انداز کمک این مدل‌ها به رفع نابرابری اطلاعاتی در جهان بود، اما تا زمانی که مطمئن نشویم سوگیری‌ها و تمایلات مضر این مدل‌ها برای همه کاربران (فارغ از زبان، ملیت و سایر ویژگی‌های جمعیتی) برطرف شده است، این چشم‌انداز به واقعیت تبدیل نخواهد شد.»

چت‌بات هوش مصنوعی

تیم تحقیقاتی در این پژوهش، نحوه پاسخگویی این سه مدل را روی دو مجموعه داده آزمایش کردند: TruthfulQA (برای سنجش میزان حقیقت‌گویی مدل در برابر باورهای غلط رایج) و SciQ (شامل سؤالات امتحانی علوم برای سنجش دقت علمی). محققان پیش از هر سؤال، یک بیوگرافی کوتاه فرضی از کاربر ضمیمه کردند و سه ویژگی سطح تحصیلات، میزان تسلط بر زبان انگلیسی، و کشور مبدأ را تغییر دادند.

نتایج در هر سه مدل نشان داد زمانی که پرسش‌ها از سوی کاربرانی با تحصیلات کمتر یا غیرانگلیسی‌زبان مطرح می‌شد، دقت پاسخ‌ها به شدت افت می‌کرد. بیشترین میزان افت کیفیت پاسخ‌ها مربوط به کاربرانی بود که همزمان تحصیلات پایین داشتند و زبان مادری‌شان انگلیسی نبود.

تبعیض مدل‌های هوش مصنوعی علیه کاربران ایرانی

همچنین در بررسی کشور مبدأ، پژوهشگران کاربرانی از ایالات متحده، ایران و چین را با سوابق تحصیلی یکسان آزمایش کردند. نتایج نشان داد که عملکرد مدل Claude 3 Opus در مواجهه با کاربران اهل ایران، در هر دو مجموعه داده به شکل معناداری ضعیف‌تر و نامعتبرتر است.

نکته قابل‌توجه دیگر این تحقیق، تفاوت در میزان امتناع مدل‌ها از پاسخ دادن به سؤالات است. به‌عنوان مثال، مدل Claude 3 Opus از پاسخ دادن به نزدیک به ۱۱ درصد از سؤالات کاربران غیرانگلیسی‌زبان با تحصیلات پایین خودداری کرد؛ درحالی‌که این رقم در حالت عادی (بدون ارائه بیوگرافی کاربر) تنها ۳.۶ درصد بود.

کار با چت‌بات هوش مصنوعی

در برخورد با کاربران کم‌سواد، مدل Claude در ۴۳.۷ درصد موارد لحنی تحقیرآمیز یا تمسخرآمیز به خود گرفت (در مقایسه با کمتر از ۱ درصد برای کاربران تحصیل‌کرده). گاهی حتی هوش مصنوعی، انگلیسیِ دست‌وپاشکسته را تقلید می‌کرد یا با لهجه‌ای اغراق‌آمیز پاسخ می‌داد.

علاوه‌براین، مدل مذکور به‌طور خاص از ارائه اطلاعات درباره موضوعاتی مثل انرژی هسته‌ای، آناتومی و رویدادهای تاریخی برای کاربران با تحصیلات پایین از «ایران» یا «روسیه» خودداری کرده است؛ در‌حالی‌که دقیقاً همان سؤالات را برای کاربران دیگر به درستی و با جزئیات کامل پاسخ داده است.

این موضوع زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که می‌بینیم قابلیت‌های شخصی‌سازی (مانند ویژگی Memory در ChatGPT که اطلاعات کاربر را برای مکالمات بعدی ذخیره می‌کند) روز‌به‌روز در حال گسترش هستند. این قابلیت‌ها می‌توانند خطر رفتار تبعیض‌آمیز با گروه‌های به حاشیه رانده‌شده را به شدت افزایش دهند.

]]> خوانش گفتار خاموش؛ پروژه ذهن خوانی اپل با Q.AI https://mlesani.ir/15681/%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b4-%da%af%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1-%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%88%d8%b4%d8%9b-%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d8%b0%d9%87%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%a7%d9%be%d9%84/ Sat, 21 Feb 2026 11:51:54 +0000 https://mlesani.ir/?p=15681

خوانش گفتار خاموش؛ پروژه ذهن خوانی اپل با Q.AI

محمد لسانی در ۱۰ گویه به معرفی شرکت استارتاپی Q.ai و توانایی آن در تولید داده‌های بیومتریک پرداخت:


1⃣ کیو دات ای آی در اسرائیل مستقر است و ۳۰ درصد کارکنانش برای شرکت در جنگ پس از فراخوان ۷ اکتبر به ارتش IDF ملحق شدند.
2⃣از ۲۰۲۲ تاسیس شده و بسیار نوپا می باشد.
3⃣ متکی بر اختراعات و دموهای پشت درهای بسته است به عبارت بهتر هیچ محصولی را تا کنون به صورت علنی به بازار عرضه نکرده است!
4⃣ اپل حاضر شد برای خرید این شرکت ۴ ساله و بدون محصول، مبلغ ۲ میلیارد دلار پرداخت کند.
5⃣ اپل این شرکت را عمدتاً به خاطر پتنت‌ها و فناوری‌های اصلی‌اش در زمینه تصویربرداری، ردیابی حرکات ریز چهره و خواندن حرکات ریز عضلات صورت و پوست، زمزمه یا حتی گفتار خاموش خریده است.
6⃣ تحقیقات Q.AI می‌تواند نیت و حالت عاطفی را استنباط کند و راه را برای دستورات غیرکلامی – از جمله بالا بردن ابروها، حرکات ظریف لب یا ریزحرکات – به عنوان ورودی برای دستگاه‌های اپل باز کند. دیدگاه اصلی این شرکت بر روی شناسایی و تفسیر «گفتار خاموش» متمرکز است.
7⃣ خیز اپل از هم‌اکنون برای تصاحب بازار هدفون‌ها و عینک‌های هوشمند است و گزارش‌ها حاکی از آن است که اپل می‌خواهد آن را برای تقویت فناوری های پوشیدنی‌ مبتنی بر هوش مصنوعی مانند ایرپاد و ویژن پرو در رقابت با سخت‌افزارهای Meta، گوگل و OpenAI به کار گیرد.
8⃣اپل عملاً شرکتی را خریداری کرده که تا حدودی با سرمایه مرتبط با گوگل پرورش یافته است چرا که صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر ممتاز گوگل (GV:Google Ventures) بر روی آن سرمایه گذاری کرده است.
9⃣ایده این استارتاپ مبتنی بر تاباندن نور مادون قرمز به صورت کاربر و خواندن ریز ارتعاشات پوست برای بازسازی گفتار، هویت و سیگنال‌هایی مانند احساسات، تنفس و ضربان قلب در زمان واقعی است.
🔟ویژگی پنهان این فناوری، استفاده از آن به عنوان ابزار قدرتمند نظارت بر چهره و نظارت بیومتریک بر روی عموم کاربران یا کاربران هدف است.

]]> نظارت بر مغزهای مصنوعی؛ کالیفرنیا پیش‌قدم شد https://mlesani.ir/15669/%d9%86%d8%b8%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%a8%d8%b1-%d9%85%d8%ba%d8%b2%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%b5%d9%86%d9%88%d8%b9%db%8c%d8%9b-%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%81%d8%b1%d9%86%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%8c%d8%b4/ Sat, 21 Feb 2026 07:39:19 +0000 https://mlesani.ir/?p=15669

راب بونتا دادستان کل ایالت کالیفرنیا مشغول ایجاد یک طرح مسئولیت پذیری هوش مصنوعی است زیرا دفتر وی مشغول تحقیق درباره تولید عکس های هرزنگاری شده از افراد واقعی توسط چت بات گروک است.

به گزارش روزنامه هندو، دفتر دادستانی کل کالیفرنیا ماه گذشته به سرعت یک نامه« توقف و انصراف» به xAI توسعه دهنده گروک فرستاد. همزمان رگولاتورهای سراسر جهان تحقیقات درباره تصاویر هوش مصنوعی مذکور که توسط گروک تولید شده را آغاز کردند.

بونتا اعلام کرد دفتر او خواستار توقف چنین رفتاری شده و همچنان مشغول مذاکره با شرکت است. او اعلام کرد xAI از مسئولیت شانه خالی کرده و هنوز هم اجازه تولید محتوای هرزنگاری را به مشترکینی که حق عضوی پرداخت می کنند، می دهد.

اجرای قانون در کالیفرنیا که پایگاهی برای حزب دموکرات آمریکاست، نشان می‌دهد این ایالت با وجود فشارهای مداوم صنایع و برخی از قانون‌گذاران جمهوری‌خواه برای تمکین کنگره از قوانین و مقررات فدرال، نقش خود را به عنوان ناظر هوش مصنوعی پذیرفته است. بونتا با توجه به بن‌بست قبلی کنگره در زمینه حفاظت از داده‌ها و هوش مصنوعی، نسبت به اعطای اختیارات نظارتی انحصاری به کنگره هشدار داده بود.

به گفته بونتا، دفتر دادستانی کل کالیفرنیا قصد دارد از طریق «برنامه نظارت، پاسخگویی و تنظیم مقررات هوش مصنوعی» تخصص و خبرگی در زمینه این فناوری را تقویت کند.

او در ادامه افزود اینکه چت بات های هوش مصنوعی محاوره های جنسی با جوانان برقرار می کنند و به آنها می گویند خودکشی کنند، غیرقابل قبول است.

]]>